Coaching en counseling

Weet je het verschil te noemen tussen coaching en counseling: trucje of kern?

Weet je het verschil te benoemen tussen coaching en counseling?
2 grote verschillen met video maken het duidelijk. Geen trucje maar de kern raken!

Coaching en counseling wordt vaak door elkaar gebruikt. Toch is er  een wezenlijk verschil tussen coaching en counseling. Bij coaching ben je vooral gericht op korte termijn oplossingen. Je wilt de ander helpen om uit een impasse te komen. Bij counseling echter sta je meer stil bij de vraag: ‘Waar en wanneer is het probleem ontstaan en hoe kunnen we dit oplossen?’ 

In de video een voorbeeld van creatief coachen: mijn client had twee schilderijen gemaakt n.a.v. zijn leven: een donkere periode en de recente periode.

 

Typische coaching….een voorbeeld.

Een andere client, een man van 40 jaar, kwam binnen met slechts een vraag: “Het lukt me niet om gekozen te worden tijdens een sollicitatie. Ik hoor altijd toch tot de laatste drie, maar de keuze valt niet op mij. Wat doe ik toch verkeerd?
Tja, is het nu belangrijk om eerst de ander het hele levensverhaal te laten vertellen? De vraag is heel konkreet en de client in kwestie heeft veel ervaring met solliciteren. Maar aan de andere kant ook met afwijzing.
Dien ik nu mijn aandacht te richten op de afwijzing of op de manier van solliciteren? De keuze was snel gemaakt, toen ik vroeg: “Staat er binnenkort weer een sollicitatie op de agenda?”

Solliciteren, wordt het coaching en counseling?

Coaching en counselingMijn client heeft vaak gesolliciteerd. Even zo vaak afwijzing gekregen. Op een bepaald moment werd hij onzeker. Onzekerheid stond te veel op de voorgrond.
De client nam deel aan de groeigroep die ik destijds organiseerde. Een groeigroep was een groep van wisselende signatuur. Mannen en vrouwen met ieder de eigen problematiek. De bedoeling van de groeigroep was om met elkaar te oefenen met ander en nieuw gedrag. Soms bracht ik zelf thema’s ter sprake. Meestal stond een van de clienten centraal. Hij of zij bracht het thema in en daarop werd feedback gevraagd door de andere groepsleden. Leren spiegelen aan elkaar was een belangrijk hulpmiddel om zicht te krijgen op elkaars problemen. Aan de ene kant zicht op de oplossing en aan de andere kant  ontdekken dat je er niet alleen voor staat.

Camera als hulpmiddel bij deze coaching

Regelmatig maakten we gebruik van een camera. De camera werd bediend door een van de cursisten. Steeds werd dan gevraagd om de emotie in de groep te volgen maar je vooral te concentreren op degene die centraal stond. De client die zijn of haar thema had ingebracht.

Vandaag stond de onzekere sollicitant centraal.
De werkvorm waarvoor gekozen werd, was het psychodrama. Bij een psychodrama speel je de concrete situatie na. De spelers zijn mede-groepsleden die door de client zelf worden aangewezen. Daarna is er een nabespreking en kan de hele groep feedback geven op het gedrag van de client, maar de client kan ook zelf komen met feedback op hetgeen hij ziet.

Sollicitatietraining als onderdeel van coaching?

Coaching of counselingMijn client wordt uitgenodigd om aan te geven met wie hij het sollicitatiegesprek wil voeren. Hij schetst eerst de setting. Die wordt nauwkeurig omschreven en iedereen luistert naar het verhaal.
“Ik heb gesolliciteerd als leraar op een groot instituut. Wil die baan erg graag hebben omdat ik daar ook mijn idee meer kwijt kan over onderwijs en opvoeding. Weet dat er vijf kandidaten zijn opgeroepen en ik ben een van de kandidaten. Het gesprek vindt plaats met de directeur, de voorzitter van de ondernemingsraad,  een toekomstig collega en een afgevaardigde van het schoolbestuur”.

“Hoe heb jij je erop voorbereid?” vraag ik tenslotte.
“Ik weet het een en ander over de functie, heb me goed ingelezen en vind dat deze functie op mijn lijf geschreven is…verder ken ik het instituut niet, alleen van horen zeggen!”
“Kun jij de mensen aanwijzen die de verschillende rollen op zich gaan nemen, behalve je eigen rol, want die speel je zelf”.
Hij kijkt goed rond en weegt elke keuze af. Het is alsof hij zich al verplaatst in de mensen waarmee hij het gesprek gaat voeren. Dan wijst hij de verschillende groepsleden aan die een rol voor hun rekening nemen. De setting wordt bepaald en we kunnen beginnen.

Uitleveren coaching en counseling

De andere groepsleden dienen nu als observatoren en hebben papier en pen klaar liggen. De setting is rond, we kunnen beginnen.
Mijn client kiest ervoor om daadwerkelijk binnen te komen. En meteen valt me wat op. Hij loopt gebukt en geeft op een onzekere manier iedereen de hand. Die onzekerheid straalt hij uit door de anderen nauwelijks aan te kijken en vooral de handdruk snel af te werken.
Dan begint het gesprek. Hij geeft goede en duidelijk onderbouwde antwoorden. Toch blijft me zijn lichaamshouding verbazen. “Wil hij deze baan wel echt? Is hij werkelijk de juiste persoon voor deze baan? Wat maakt hem zo onzeker? Waar komt toch die afwachtende houding vandaan?”  (lijken wel counselings vragen)

Coaching en counselingHet gesprek is met de camera opgenomen. Iedereen wil meteen na het psychodrama zijn/haar zegje doen. Ik stel echter voor om het deze keer anders aan te pakken. Stuur dan ook de client met de opname weg om in een ander vertrek zelf het psychodrama opnieuw te bekijken. Intussen ga ik de nabespreking in met de groep met slechts een vraag: “Wat is je opgevallen?”
De reacties liegen er niet om. Iedereen vindt er wel wat van. Sommigen vallen over woordgebruik, anderen daarentegen zien juist zijn mimiek. En weer anderen spreken over het zich ‘uitleveren’ aan de situatie.

Zelffeedback kan onderdeel uitmaken van coaching en counseling

De meest efficiente manier blijkt toch zelffeedback te zijn. Je kunt iedereen zijn of haar zegje laten doen. In hoeverre zitten daar projecties in en zijn de reacties zuiver genoeg? Of wanneer komen de reacties als adviezen over?
Ik besluit om de client er zelf bij te betrekken nadat hij zijn eigen sollicitatie heeft terug gezien.
“Wat viel je op toen je de band terugkeek?”
Onmiddellijk steekt hij van wal en iedereen is getuige van de eerste emoties die duidelijk zichtbaar zijn. “Het is alsof ik smeek om die baan te krijgen. Ik lever me volledig uit aan het sollicitatieteam en vergeet werkelijk bij mezelf te blijven. Zij staan centraal. Ik pas me aan. Voel dat ik wegdrijf van mezelf, want er is maar een punt belangrijk: de baan!”

Coaching en counseling“Los van het feit dat jij die baan graag wilt, blijft het de vraag of het ook de juiste plek is voor jou om daar te gaan werken…” stel ik vast. Deze opmerking komt binnen. Hij tilt zijn hoofd op en kijkt me nu voor het eerst heel zelfverzekerd aan.
“Natuurlijk, zij kunnen wel over mijn toekomst willen beslissen. Ik wil een dag als vrijwilliger meedraaien op het instituut om daarna de beslissing te nemen of het ook de plek is waar ik wil werken!”
Deze opmerking slaat in als een bom. Applaus van de andere groepsleden. Zijn inzicht kreeg vleugels toen hij besefte dat hij zich niet uit moet leveren voor een baan maar in contact moet blijven met wat hij werkelijk wil.

Coaching of counseling? (coaching en counseling)

Dit hele gebeuren is een mooi voorbeeld van coaching via psychodrama. De client heeft inzicht gekregen in het eigen gedrag en kan dit onmiddellijk inzetten voor de eigen actie.
Meteen na deze bijeenkomst heeft hij contact gelegd met de directeur en zijn voorstel voorgelegd. Het bleef stil aan de andere kant van de telefoon omdat de directeur dit in zijn hele onderwijsloopbaan nog nooit had meegemaakt. Nog nooit had iemand voorgesteld om een dag te komen sfeer proeven om daarna te besluiten of hij wel of niet in de sollicitatieprocedure wil blijven.

Mijn client kreeg de baan. Was in eerste instantie erg gelukkig met zijn stap. Toch zijn we in een later stadium nog terug gekomen op zijn sollicitatie-onzekerheid.

Counseling vraagt een andere aanpak- (coaching en counseling)

We waren als groep allemaal blij met zijn aanstelling. Later in het jaar stonden we opnieuw stil bij zijn onzekerheid, die zo’n parten had gespeeld.
“Waar komt toch die onzekerheid vandaan? Kun je een voorbeeld uit je jeugd terughalen waarbij dat een  centrale rol speelde?” vroeg ik hem.
“Als kind op de middelbare school is het begonnen bij het sporten. Ik ben geen sporter maar ben wel erg groot en slank. Bij de eerste keuze van een volleyball-wedstrijd tijdens de gymles werd ik als eerste gekozen. Ik bakte er echter niks van…en in het vervolg werd ik als laatste gekozen!”

Zijn imago was aangetast. En wat had hij toen besloten? Dat fascineerde me het meest. Wat had hij zich – wellicht onbewust – voorgenomen?
“Ik doe net of het me niks kan schelen en gedraag me vrij onverschillig zodat niemand ziet dat ik het vreselijk vind om steeds als laatste gekozen te worden” zei hij, opnieuw met een brok in zijn keel.
“Het heeft me onzeker gemaakt aan de ene kant, maar aan de andere kant juist overmoedig omdat ik in nieuwe situaties als eerste naar voren treed”.

Levensverhaal als basis bij counseling

Coaching en counselingBij een coaching traject hoef je niet het hele levensverhaal van je client te kennen. Vaak zijn het korte trajecten met duidelijk omschreven doelen.
Bij counseling echter wil je weten waar het probleem vandaan komt. Wanneer heeft het probleem voor het eerst de kop opgestoken en in welke situatie? Is vanaf dat moment het probleem gegroeid? Wat heeft de client zelf gedaan om het probleem aan te pakken? Of heeft de client juist leren dealen met zijn probleem?

In mijn casus bleek ‘onzekerheid’ de rode draad in het leven van de client te zijn. De grootste onzekerheid was er al bij zijn geboorte: is er wel naar mij uitgekeken? Was ik wel welkom in het gezin?

Counseling rondom eerlijkheid (in de video)

 

Mijn cliente wilde stilstaan bij haar eerlijkheid waarbij ze ongetwijfeld de ander pijn doet. Dat was haar aanname/vooronderstelling. “Hoe kan ik daar nu anders mee omgaan, moet ik dan de ander naar de mond praten?”

In de video zie je een eerste aanzet voor een counseling. Eraan voorafgaande heeft de cliente haar levensverhaal verteld. Dat staat bol van hoogte- en dieptepunten. Een boek, beter nog een film, kan nauwelijks omvatten wat mijn cliente allemaal heeft door moeten maken als kind. Opgegroeid in pure eenzaamheid heeft ze zichzelf een weg  weten te banen in het leven.

Eerlijkheid of de ander naar de mond praten?

Eerlijkheid is een belangrijk motief in haar leven. Ze kan de ander niet naar de mond praten maar beseft wel dat ze onherroepelijk de ander pijn doet met haar eerlijkheid.
“Moet ik mijn houding nu veranderen of me terugtrekken vanuit de contacten?” was haar vraag.
De opzet van deze counseling gaat als volgt:
1. Terugblik naar het thema eerlijkheid;
2. Terug naar haar jeugd, welk moment komt spontaan naar boven?
3. Ontmoeting kind en volwassene als imaginaire ontmoeting;
4. Over vijf jaar de persoon opnieuw ontmoeten tegen wie ze eerlijk was.
5. Haar eigen conclusies trekken:
WAT ga ik met deze ervaring doen?
HOE ga ik dat doen?
WANNEER ga ik dat doen?

Wat heb jij ervaren n.a.v. de twee video’s?

Je hebt nu twee video’s gezien waarin op een verschillende manier gewerkt wordt:
1. Creatief coachen n.a.v. twee schilderijen van de client. Hierbij worden twee levensgebieden even aangetipt, nog niet verder uitgediept. Het geeft alleen een beeld van hoe een coaching plaats kan vinden.

2. Counseling a.d.h.v. een thema ‘eerlijkheid’. Het levensverhaal van de cliente was hier aan vooraf gegaan. Ik was op de hoogte hoe het thema ‘eerlijkheid’ in haar leven volledig is ingebed. Mijn cliente kiest niet voor ‘naar de mond praten’ maar voor de confrontatie, hoewel ze weet daar de ander pijn mee te kunnen doen. Uit haar levensverhaal is duidelijk dat deze grondhouding (eerlijkheid) is ontstaan na traumatische ervaringen met haar vader die terug kwam vanuit het concentratiekamp. Als kind heeft ze zich aan moeten passen aan zijn grillen, veroorzaakt door het oorlogstrauma.

Beide video’s zijn niet meer dan kleine aanzetten om jou in de therapie-keuken te laten kijken. Ik ben benieuwd welke methodiek het dichst bij jou staat. In welke methodiek: coachen of counselen, voel jij je het meeste thuis?

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *