Ind.maatsch.eenzaamheid 14

Het resultaat van een individualistische samenleving: eenzaamheid!

Het resultaat van een individualistische samenleving: eenzaamheid!

Alles draait om ikke, ikke en we zien daardoor onze medemens nauwelijks. Het resultaat van een individualistische samenleving: eenzaamheid. In mijn praktijk van meer dan 30 jaar ben ik vaak als counselor geconfronteerd geweest met dit thema.

resultaat individualistische samenleving eenzaamheid-teruggetrokken isolement afzonderingHet resultaat van deze individualistische samenleving is dan ook dat jij het zelf moet kunnen, zelf moet doen, hulptroepen weg! Velen vallen echter tussen de wal en het schip en weten zich geen raad. Kunnen nergens aankloppen of durven dit niet, bang om gezien te worden als ‘arme stakker’, of erger nog ‘loser’ van deze prestatie-gerichte samenleving.

Eenzaamheid kan ontstaan vanuit persoonlijke en externe omstandigheden. Pijnlijk vond ik het om te zien dat eenzaamheid een tekort aan welzijn en geluk kan veroorzaken, wat weer kan leiden tot stress, depressie.
Loek neemt je mee om je te laten ervaren hoe je uit deze vicieuze cirkel kunt stappen. Met zijn 12 basisbehoeften en ziele-opdracht word je uitgedaagd om te gaan staan voor jezelf! Ga je mee op deze innerlijke reis? Het kost je hooguit een kwartiertje.

Eenzaamheid kan leiden tot: isolement en teruggetrokkenheid

resultaat individualistische samenleving eenzaamheid-teruggetrokken isolement afzondering

Dit alles roept vaak een ongezond leven op, men begint zichzelf te verwaarlozen: weinig beweging, minder gezond eten, gebruik van verslavende middelen (vooral drank), hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten. Ik heb het allemaal voorbij zien komen, soms zelf met de handen in het haar zittend en willen schreeuwen om de client uit zijn/haar isolement te trekken.

Resultaat individualistische samenleving: afzondering – eenzaamheid

In het kort wil ik een schets aanreiken hoe eenzaamheid kan ontstaan om vervolgens met een eigen casus te verduidelijken wat een coach kan doen. Wat ik in ieder geval gedaan heb. Maar ik wil ook een van mijn valkuilen benoemen waardoor ik in mijn coachbenadering juist averechts gewerkt heb. Het zijn niet allemaal succesverhalen die ik terug kan halen. Regelmatig zat ik zelf met mijn handen in het haar en realiseerde me dat we als samenleving ‘eenzaamheid’ toestaan omdat we teveel op onszelf gericht zijn en minder op onze medemens, de buren, collega’s, verre familieleden, kennissen.

Er verandert iets wezenlijks in je leven: isolement – afzondering?

resultaat individualistische samenleving eenzaamheid-teruggetrokken isolement afzonderingJe werkt en binnen je werk heb je zo je eigen contacten. Dan houdt het werk plotseling op en blijken de contacten te verwateren. Jarenlang was je actief binnen de school van je kinderen als oppasmoeder, maar je kinderen hebben de school reeds lang verlaten. Geen werk, geen sociale rollen meer te vervullen. De leegte vliegt je aan.

Persoonlijke eigenschappen die leiden tot eenzaamheid – isolement

Ook kunnen persoonlijke eigenschappen leiden tot eenzaamheid: verlegenheid, angst voor afwijzing of intimiteit, onzekerheid over je uiterlijk. Je sluit jezelf als het ware buiten de groep en je maakt geen contact.

Hoe vaak hebben mensen niet onrealistische verwachtingen van anderen? “Zij vindt alles maar normaal, nou daar kan ik echt niet mee omgaan hoor, zo’n sloddervos, zo’n chaoot, dat is toch niet de juiste persoon voor ons kerkbestuur?” zei eens een client tegen me nadat ze de deur definitief achter zich dichtgetrokken had en zich losgemaakt had van haar laatste sociale rol binnen de gemeenschap. “Dan zit ik toch liever alleen thuis en hoef ik het niet allemaal meer aan te zien!”
Niet beseffend dat het haar eigen hoge, niet realistische verwachtingen waren, die ze projecteerde op de ander.

Mens als sociaal wezen vreest eenzaamheid en afzondering

Mensen zijn sociale wezens en hebben de ander nodig voor een praatje, emotionele ervaringen uitwisselen, steun bieden, maar ook inhoudelijke gesprekken. En wanneer je zelf niet meer in de gelegenheid bent om dit soort contacten aan te gaan, zie je dat mensen zich terugtrekken. Ver weg van elk contact. Ze vereenzamen. En alleen een uitgestoken hand kan een opening bieden, mits die hand wordt aangepakt.

Prof. dr. Anja Machielseresultaat individualistische samenleving eenzaamheid-teruggetrokken isolement afzondering stelt in haar lezing over vrijwilligerswerk: “De gedachte dat mensen minder snel eenzaam worden als ze actief blijven, maatschappelijk nuttig zijn, onder de mensen komen, nieuwe contacten kunnen leggen en nieuwe vaardigheden kunnen aanleren”. En in die zin wordt vrijwilligerswerk gezien als belangrijk middel in de aanpak van eenzaamheid.

“Ik weet echt wel wat ik doe hoor….!”

Met deze opmerking kwam mijn cliente binnen, een vrouw van 47 jaar, onlangs haar werk verloren, gehuwd zonder kinderen. Ogenschijnlijk een frisogende, gezonde vrouw. Ik laat haar het levensverhaal vertellen, een ingang die ik steeds kies bij elk nieuw contact. Juist in het levensverhaal hoor ik hoe de client omgegaan is met moeilijke, pijnlijke situaties.

Het eerste wat me opvalt dat ze geen enkele kritiek noch opmerking heeft over haar ouders, alsof die heilig zijn. Dan vraag ik haar om een tekening te maken van zichzelf toen ze ongeveer 5 jaar oud was. “Teken jezelf en het gezin van herkomst en laat iedereen wat doen op de tekening” stel ik voor en reik haar kleurpotloden en papier aan.

Tekening-analyse: zijn er al signalen van eenzaamheid?

resultaat individualistische samenleving eenzaamheid-teruggetrokken isolement afzonderingZe begint onmiddellijk. Zoekt heel selectief naar de kleuren en maakt een fraaie tekening: 3 dochters zie ik en vader en moeder. Een van de dochters staat aan de zijkant van de tekening. Zijzelf staat het grootst getekend naast haar vader. Twee reuzen-figuren in een wereld van dwergen.

De positie van haar in het gezin, als oudste is duidelijk: ze is een vaders kindje. Ze adoreert vader die op zijn beurt een zoon verwacht had. Dus trekt mijn client – onbewust – alles uit de kast om vader te pleasen. Met moeder is er nauwelijks een band. Vader weet echter in het gezin altijd op de voorgrond te staan en kan het niet goedschiks dan wel kwaadschiks: aandacht moet hij hebben.

Nu is dat juist ook het thema van mijn cliente: aandacht moet ik hebben. Ze denkt die aandacht te kunnen krijgen door vooral hard en veel te praten. Soms met argumenten aankomend die nergens op slaan. Daardoor heeft ze niet in de gaten dat anderen zich van haar afkeren. Het ligt dan ook altijd aan de ander.

Resultaat individualistische samenleving: eenzaamheid en isolement

Ik confronteer haar met haar communicatie-vaardigheden en we starten een mini-cursus affectief communiceren. Ze vindt het vreselijk moeilijk, vult voor de ander in en is teleurgesteld wanneer het anders uitpakt. Overigens is de teleurstelling van korte duur. “Ok, ze mogen me niet, dat is duidelijk, nou dan trek ik toch mijn eigen plan!” en weer gaat ze uit de verbinding.

resultaat individualistische samenleving eenzaamheid-teruggetrokken isolement afzonderingNa enkele sessies stel ik voor om ook haar partner erbij te betrekken. Dit is een grote confrontatie met mij: haar partner is in zijn gedrag precies haar vader. Hij voert het hoogste woord en wanneer zij er tussen wil komen, reageert hij nogal grof: “Hou je bek, hier weet je niks van, je praat als een kip zonder kop!”

Ik sta verbaasd en krab me even achter de oren. Hoe is het mogelijk dat de dochter een partner vindt die zoveel lijkt op haar vader.

 

Eenzaamheid – isolement ligt op de loer en wordt niet herkend!

Jaren later – nadat de sessies niet succesvol waren – kreeg ik de vraag of ze opnieuw kon komen, want nu had ze het hard nodig. Haar echtgenoot was immers gestorven.

resultaat individualistische samenleving eenzaamheid-teruggetrokken isolement afzonderingZe komt binnen, keurig verzorgd, vraagt of ze een sigaret mag opsteken en valt met de deur in huis: “Nu mijn man gestorven is, zie ik niemand meer. Ik voel me afgeserveerd. Blijkbaar was hij het waarom ze naar ons kwamen en ik denk dat ik bedreigend ben voor veel mannen als vrouw alleen!”

“Ga eens terug naar een recente situatie waarbij een van jullie vroegere vrienden op bezoek kwam…..kun je het nog voor de geest halen?”

Daarna ga ik via een beschrijving van de statische situatie naar een bewegend beeld waarbij het gesprek als het ware herhaald wordt. Ik hoor haar staccato praten, overtuigend en dwingend. Dan zegt ze plotseling: “Ik was goed voor het schooltuin-project maar toen mijn man gestorven was, werd ik bedankt….hij was weg van school, dus hadden ze mij ook niet meer nodig….”

Herkenning om tot erkenning van eigen eenzaamheid te komen

“Herken je dit als een ervaring die eerder voorgekomen is in je leven?” vraag ik haar. Ze kijkt me bedroefd aan en zegt snikkend: “Dit gebeurt me altijd, ik wil erbij horen en doe alles voor die ander, neem alles uit handen en dan stank voor dank, dan kan ik oprotten!”

Erbij willen horen…

Elk mens wil erbij horen: deel zijn van het gezin, vriendengroep, op school. En soms gaat men daarin zover dat men zichzelf op de voorgrond duwt, de leidersrol oppakt om in ieder geval gezien en gehoord te worden.

Dat is me opgevallen in al die jaren: mensen die eenzaam zijn, hebben veel van de 12 basisbehoeften niet mee gekregen vanuit hun opvoeding. Ze beseffen onvoldoende dat ze dit zichzelf kunnen geven wanneer ze volwassen zijn. Toch zie ik dat veel mensen dit gemis blijven projecteren op hun contacten om zich heen: de partner, vrienden, collega’s, buren, kennissen.

En wanneer deze mensen nu juist niet voldoen aan de opvulling van het gemis van enkele basisbehoeften, haken mensen af. Soms gewoon omdat men voelt daar niet aan te willen voldoen, of er niet aan kunnen voldoen.

Gemis van de 12 basisbehoeften leidt tot eenzaamheid

resultaat individualistische samenleving eenzaamheid-teruggetrokken isolement afzonderingLaat ik de 12 basisbehoeften nogeens op een rij zetten. Het zijn die geestelijke behoeften die ervoor zorgen dat een kind autonoom zich kan gaan gedragen en de nodige bagage heeft voor het volwassen leven.

Ik doe het aan de hand van vragen, dan wordt het meteen duidelijk:
1.      Werd je als kind AANGEMOEDIGD?
2.      Als kind werd je ook GEACCEPTEERD in wie je was?
3.      Was er BEGRIP voor jou als kind?
4.      Hoe werd je als kind BEVESTIGD in wat je deed of zei?
5.      Voelde je als kind BEWONDERD door je ouders?
6.      Was er sprake van ERKENNING als kind van jouw kwaliteiten?
7.      Werd je GERUSTGESTELD in moeilijke situaties?
8.      Ondervond je GOEDKEURING bij wat je deed?
9.      Was er RESPECT voor wie je was?
10.    Hoe kon je het VERTROUWEN  in jou als kind?
11.    Kreeg je WAARDERING voor hetgeen je deed?
12.    Was de ZORG echt op jou afgestemd?

Resultaat individualistische samenleving….eenzaamheid ligt dan op de loer

Het is me bij veel van mijn clienten rondom het thema ‘eenzaamheid’ opgevallen dat zij veelal meer dan 6 basisbehoeften niet meegekregen hadden vanuit de opvoeding. Ze kozen daarna voor een beroep en een partner die het gemis van die basisbehoeften moest compenseren. En dat gebeurde veelal niet. Met als gevolg: afscheiding, sociaal isolement, teleurstelling in de medemens, terugtrekken, gordijnen sluiten en jezelf niet meer laten zien.

Individualistische samenleving schept eenzaamheid en afzondering

resultaat individualistische samenleving eenzaamheid-teruggetrokken isolement afzonderingDe vraag is nu ook in hoeverre het een maatschappelijk probleem is. In hoeverre dienen we als samenleving oog te hebben voor vereenzaming, mensen die alleen leven blijven betrekken bij het sociale gebeuren en alert zijn op afscheiding/terugtrekking.

Hier ligt ook een grote taak voor de coach/therapeut, want hoe herken je de eenzame medemens wanneer die jouw praktijk binnen stapt?

 

Opmaken van jouw anamnese

Ik ga ervan uit dat je handelt volgens een vast protocol waarbij de anamnese pas plaatsvindt nadat je het volgende gedaan hebt:
a.      In kaart brengen van de hulpvraag;
b.      Het levensverhaal optekenen met daarbij de ervaringen n.a.v. de dieptepunten in het leven;
c.       Ik gebruik dan altijd de kinesthetische regressie-tekening waarbij de client zichzelf tekent in het ouderlijk
gezin op een leeftijd van ongeveer 5 jaar;
d.      Tevens kijk ik naar de satisfactie-factor n.a.v. de 10 levensgebieden. Hoe staat de client daarin. Die
levensgebieden omvatten: werk – financien – vrienden – gezin van herkomst – relatie – energie –
gezondheid – sociale ervaringen – psychische ervaringen – gewoonten.
e.      Ook luister ik graag naar iemands persoonlijke drive/droom met de vraag: in hoeverre heb jij jouw droom
waargemaakt? Wat heeft je weerhouden om je droom vorm te geven?
f.       Meest confronterend bij de eerste sessie is mijn vraag: “Welk belang heb je om je eenzaamheid voort te
zetten?”

Welk belang heb je om je eenzaamheid voort te zetten?

Heel wat keren moest ik slikken wanneer ik de motieven hoorde rondom voortzetten van de eigen eenzaamheid.
Die waren soms ronduit pijnlijk, egocentrisch en waarbij ik geen bereidheid proefde tot zelfreflectie.

resultaat individualistische samenleving eenzaamheid-teruggetrokken isolement afzonderingPijnlijke motieven:
*       Er heeft nog nooit iemand naar me omgekeken, waarom zou dat nu dan wel gebeuren?
*       Ik weet wat ik aan mezelf heb, van anderen hoef ik niks te verwachten.
*       Mensen zijn niet te vertrouwen, dat is al begonnen bij ons thuis in het gezin.
*       Ik moet het toch alleen doen, waarom dan investeren in anderen?
*       Heb geen behoefte aan gezelschap: geleuter van anderen verveelt me veel te snel!
*       God heeft me de eenzaamheid opgelegd, ik moet in het reine komen met mezelf en niet met anderen!

resultaat individualistische samenleving eenzaamheid-teruggetrokken isolement afzondering

 

Egocentrische motieven:
*       Ik doe wat ik doe en daar heb ik niemands goedkeuring voor nodig!
*       Kan me prima vermaken in mijn eentje!
*       Wat heb ik aan die contacten, het roept alleen maar verplichtingen op.
*       Heb je ooit iemand ontmoet die echt in jou geinteresseerd is, ik niet hoor!
*       Liever alleen dan me vervelen in gezelschap met leeghoofden.
*       Er is niemand van mijn statuur in mijn omgeving!

 

 

Gebrek aan zelfreflectie

In het coach-werk dient veel aandacht te zijn voor reflectie van de coach, maar eveneens zelfreflectie vanuit de client.
Het kan soms helpen wanneer de coach/therapeut iets over zichzelf vertelt. Professionele zelfonthulling is binnen mijn werk en opleiding altijd een vereiste geweest.

Hoe kan een client vertrouwen krijgen in jou wanneer je zelf niet begint met iets van jezelf te laten zien. Dit moeten geen monologen worden, maar kunnen voorbeelden zijn waarbij de client zichzelf herkent.

Een roepende in de woestijn?

resultaat individualistische samenleving eenzaamheid-teruggetrokken isolement afzonderingBij al mijn clienten met eenzaamheid heb ik me weleens een roepende in de woestijn gevoeld. Zag duidelijk dat het gebrek aan de 12 basisbehoeften ertoe bijgedragen hadden dat deze mens voor me niet in staat was om te kijken naar zichzelf. Of de eenzame mens had het geloof en het vertrouwen verloren in de medemens.

Wanneer een coach/therapeut echter meteen begint met succesverhalen, dan haak ik af en ik heb dat ook bij veel clienten ervaren die elders hulp gezocht hadden.

Men is op zoek naar een mede-mens. Een mens met affectie en kennis van zaken en die de kunst verstaat om bij de kern van het probleem te komen.

Wat is de kern van eenzaamheid?

resultaat individualistische samenleving eenzaamheid-teruggetrokken isolement afzonderingAfgescheiden zijn van je ziele-opdracht en teveel levend vanuit je ego. Vertrekkend vanuit de hoge eisen die de samenleving aan je stelt. Je moet scoren, alsmaar scoren. Je moet jezelf laten zien en horen. Jezelf in het middelpunt zetten en het verschil weten te maken.

Dit is echter niet aan iedereen besteed. Velen van ons zijn zo niet opgevoed, laat staan dat ze de moed voelen om dit ook daadwerkelijk te doen. Ze worden dan geforceerd in een rol die niet bij hen past.

De mens wil de ander ont-moeten: zonder voorop gestelde eisen maar van hart tot hart. Dan durft deze mens jou ook iets toe te vertrouwen: “Ik voel me de laatste tijd zo eenzaam, zie nauwelijks nog mensen….”
En dan kan het wonder van niet-moeten, maar laten gebeuren, ontstaan. De mens voelt zich gezien en gehoord. En dat is toch wat we allemaal willen?

 

 

verwante artikelen

2 Responses

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *