opblazen-aandikken

Opblazen van de situatie om te kunnen dramatiseren.

Opblazen van de situatie om te kunnen dramatiseren.

Zelfonderzoek: mag ik 10 minuten van je tijd?
Kennen we allemaal geen mensen die een spannende situatie flink kunnen opblazen op een sensationele manier, door zich aan te stellen en de zaak aan te dikken? Ik noem dat in mijn werk: mensen die maximaliseren. Mensen die een dramatische situatie groter maken, opblazen, aandikken dan wel overdrijven op een verbazingwekkende manier.
Wat is daar toch de bedoeling van? Waarom doen mensen dat en wat hebben ze er aan? Daarover gaat dit artikel. Het belang van opblazen – maximaliseren – van de situatie om aandacht te krijgen.

Gegarandeerd succes? Richt echter even de blik naar binnen en stel jezelf de vraag: wie ben ik bij heftige emoties?

 

Overdrijven is een vak

Soms kunnen mensen een situatie enorm overdrijven. Wanneer je dagelijks naar de media kijkt, krijg je voorbeelden genoeg  voorgeschoteld. Er is iets gebeurd en er zijn meteen mensen die de zaak zwaar gaan overdrijven, aandikken of opkloppen. Daardoor weet je als lezer of kijker vaak niet wat nu de realiteit is. Wat is er echt gebeurd? Is het wel zo erg als het nu wordt voorgeschoteld?
Waarom doen mensen dat? Je krijgt natuurlijk aandacht met jouw verhaal. Hoe ernstiger het verhaal, hoe meer het aangedikt wordt, hoe meer aandacht je krijgt. Wat is dan toch de reden dat mensen dit doen? Alleen om aandacht te krijgen? Zit er een verborgen boodschap achter het aandikken, dan wel opblazen van de situatie?

 

Foto’s die dramatiseren

Ken je ze nog: een foto van een hongerend kind uit Afrika. Pijnlijk om te zien. Het wordt echter nog pijnlijker wanneer diezelfde foto jaren later opnieuw gebruikt wordt om een inzameling op te zetten. De foto wordt dan als drama-plaatje opgevoerd om ons mild te stemmen zodat we meer geld gaan geven.
Dat gebeurt echter niet alleen met foto’s, in verhalen worden zaken opgeblazen en aangedikt, met als enig doel om aandacht te krijgen voor het verhaal. Hoe ernstig het verhaal ook is, met wat dramatiseren komt het dieper bij mensen binnen.

 

 

Aandikken en overdrijven

“We hebben een barre tocht gehad naar huis, het heeft al die tijd gesneeuwd en we konden nauwelijks de weg onderscheiden….”
Zo begon ons verhaal aan een kennis toen we nog in de Ardeche woonden. Ze had alleen gehoord ‘barre tocht’ en nam ons verhaal over.
Zij had zo’n barre tocht meegemaakt, dat konden wij ons niet eens voorstellen. De sneeuw lag een meter hoog, er was niet doorheen te komen en ze moest overnachten in een sporthal….
Wat doe je dan?
Het verhaal aanhoren en opnieuw verder gaan met jouw verhaal of het opgeven? Soms kan het helpen gewoon te zwijgen, want hier speelt een ander fenomeen een rol. Iemand wil je overtroeven. Wil iets wat jij meegemaakt hebt overtreffen door het eigen verhaal aan te dikken, op te blazen waardoor jij ‘klein’ wordt.

Maximaliseren en minimaliseren

Een maximaliseerder is iemand die gaat dramatiseren en het eigen verhaal opblaast, ofwel gaat aandikken. Daardoor kun jij slechts een ding doen: inpakken, jezelf kleiner maken. Of je gaat erover heen met jouw aangedikte verhaal. Je maakt het nog groter, gaat het nog meer dramatiseren en dan krijg je een machtsstijd.
Een dergelijke machtsstrijd is echter een gevecht tussen ego’s. De een wil niet onderdoen voor de ander. En voor je het echt in de gaten hebt, ga je met onderhuidse signalen werken. Je probeert de ander ‘onder de gordel’ te raken. Een misselijkmakend spelletje!

Maximaliseren in de therapie

Zelfs in therapie zie ik dat geregeld gebeuren. Hoe komt het dat een client die een incest-ervaring heeft het soms moet afleggen wat pijn betreft met een client die aangerand is.
De aangerande client kan het gevoel hebben dat haar ervaring niet gehoord wordt of niet serieus genomen wordt. Ze doet er dan graag een schepje bovenop. Dat heeft tot gevolg dat de client met de incest-ervaring inpakt, haar drama kleiner maakt en gaat minimaliseren.

 

Therapeut dient opblazen en aandikken te herkennen

Een pijnlijk proces waar je als therapeut direct op in moet springen. Wat gebeurt er namelijk? De maximaliseerder heeft slechts een doel: dramatiseren van de situatie. Dit houdt concreet in: de situatie opblazen en overdrijven met het nodige drama. Tranen, gillen, schreeuwen en harde woorden ondersteunen dan jouw drama.
De minimaliseerder kruipt in zijn schulp en vindt de pijnlijke situatie van vroeger plotseling minder pijnlijk. “Ik heb er minder last van dan zij merk ik….zij lijdt er nu nog onder. Ik denk dat ik het al een plekje heb gegeven!” zei mijn cliente in deze dramatische situatie.

 

Minimaliseerder trekt zich terug

Wanneer je als therapeut dit proces niet onderkent, zie je meteen dat de minimaliseerder zich terug gaat trekken. In het hoofd vindt dan een proces plaats waarbij de minimaliseerder zichzelf voorhoudt dat haar pijnlijke situatie minder pijnlijk is. Ze heeft het gevoel dat ze haar situatie teveel aangedikt heeft. “Misschien is de reactie van mijn omgeving wel de oorzaak dat ik er minder last van heb…?”

 

Minimaliseerder moet zich niet aanstellen

Een pijnlijke conclusie vond ik de opmerking van een cliente van me: “Ik moet me niet zo aanstellen, er zijn ergere dingen in de wereld, ik ben uiteindelijk toch ook niet zwanger geworden van mijn oom…hij gaf mij liefde die ik thuis niet kreeg!”
Zie je nu wat er gebeurt met de minimaliseerder. Aandacht wordt verward met liefde. Oomlief gaf haar aandacht die ze gemist had. Hij ging echter verder. Hij ging over alle grenzen. Zij accepteerde dit omdat oom zo lief was. Maar accepteerde ze het echt? Ze tolereerde de situatie omdat ze nu wel aandacht kreeg die ze zo hard nodig had. En het hele gebeuren rondom incest deed ze af als “hij was wel heel lief voor me!”

Maximaliseerder maakt drama

De maximaliseerder echter gaat de situatie opblazen en aandikken. In de overdrijving zit haar kracht. Ze weet dat ze met haar emoties aan de haal gaat door te gaan huilen, schreeuwen en vloeken.
De begeleider kan geimponeerd raken. Het kan zelfs zo zijn dat hij besluit heel veel aandacht aan haar te gaan geven wat hij zelden doet naar clienten toe. En het zal niet de eerste keer zijn dat een therapeut dan zelf over een grens gaat. De therapeut wordt dan slachtoffer van een maximaliseerder die haar slachtofferschap omzet in daderschap.

 

 

 

Professionele distantie

Elke therapeut dient zicht te hebben op het eigen funktioneren. Het is ook essentieel dat de therapeut eigen ‘onaffe’ zaken heeft opgelost dan wel inzicht daarin heeft. Anders loopt hij het gevaar te gaan projecteren en de eigen ervaring daarmee op de voorgrond gaat zetten.
Het is goed om in sessies te laten blijken dat je zelf zaken hebt verwerkt. Een klein stukje zelfonthulling kan de client juist over de streep trekken. Ik heb vaak vanuit mijn incestverleden alleen maar aangetipt dat ik mijn client begrijp door te zeggen dat ik ook in een dergelijke situatie verkeerd heb.

Professionele zelfonthulling

Het blijft belangrijk dat jij als therapeut niet jouw verhaal compleet gaat vertellen. Dan neem je namelijk de energie weg bij je client.
Jij bent er voor je client en niet voor jezelf. Achteraf kan het gunstig zijn om enkele opmerkingen te noteren. Wat herken ik in deze client? Welke spiegel houdt deze client mij voor? Ik heb dit steeds gedaan en heb gemerkt hoe vaak er herkenning was.
Professionele onthulling mag echter nooit ontaarden in opblazen van de eigen situatie. Noch aandikken en dramatiseren helpen jouw client. Wees oprecht en kwetsbaar. Weet echter wanneer het genoeg is en zorg ervoor dat je zelf niet gaat maximaliseren noch minimaliseren. In beide situaties help je de ander niet!

 

 

Waarom blazen mensen hun verhaal op?

Er kunnen diverse redenen zijn.
Ten eerste: er is nog nooit naar het verhaal van je geluisterd;
Ten tweede: je komt uit een gezin waarin geen aandacht voor je was;
Ten derde: een vreemde (de therapeut) heeft echte aandacht voor je waarvan je geniet en die je niet los wilt laten;
Ten vierde: je moest altijd zwijgen, eindelijk kun je nu je verhaal kwijt;
Ten vijfde: er rust een geheim op jouw ervaring en het geheim wordt nu ontmaskerd.

 

 

Ontmaskering

Wanneer een client vanuit een verwrongen situatie bij jou aanklopt omdat hij/zij rond loopt met een groot geheim, zie je vaak dat de zaak geminimaliseerd wordt. Er dient eerst vertrouwen te zijn tussen jou en de client. Wanneer dat vertrouwen voldoende aanwezig is, komt het moment dat het geheim gedeeld wordt.

Ik heb eens een client gehad die me eerst het volgende vroeg: “Ik wil je iets vertellen waar de honden geen brood van lusten, maar ik wil niet hebben dat je naar de politie gaat. Kun je dat beloven?”
Daarna volgde het incestverhaal met haar vader. Het was een meisje op het vormingscentrum waar ik destijds werkte. In die tijd was ik mentor van het eerste jaar en vertrouwenspersoon. In dat jaar heb ik besloten om me verder te verdiepen in therapie omdat ik geconfronteerd werd met dramatische gezinssituaties waar van alles mis was. Als sociaal-pedagoog had ik toch te weinig kennis rondom dit fenomeen, vond ik zelf.

Hoe het afliep?

Zij vertelde haar verhaal. Maakte het meteen klein omdat vader steeds met de bijbel in de hand haar wees op zijn plichten. Die had hij weliswaar eenzijdig ingevuld. “De man heeft het vruchtgebruik van zijne vrouw en kinderen…” zei hij mij toen ik op huisbezoek ging. Daarop antwoordde ik: “U leest de bijbel als een wetboek…en ik kijk daar anders naar!”
“Van mijn erf af!” was zijn reactie.
Het desbetreffende meisje heb ik nooit meer teruggezien op het instituut. Het zorgde voor onzekerheid in mijn handelen. Had ik wel het juiste gezegd? Ik had  zelf de zaak wellicht geminimaliseerd? Of had ik het meer aan moeten dikken, opblazen om hem te confronteren?

Waar sta jij?

Ben jij een maximaliseerder? Maak jij van jouw situatie een drama, blaas jij de boel op, weet jij het zo aan te dikken door het te dramatiseren?
Of ben jij een minimaliseerder? Iemand die alles wegredeneert? Erom lacht? Ervan uitgaat dat elk huisje zijn kruisje heeft? Ben je iemand die het probleem juist kleiner maakt waardoor je er geen aandacht aan hoeft te besteden?
Het gaat dan ook om de balans te vinden tussen maximaliseren en minimaliseren. Niet het overdrijven en opblazen maar het concreet benoemen wat er gebeurd is.
En dat is nu juist de kracht van de methodieken die ik studenten geleerd heb in onze holistische counseling. Waarachtigheid, nabijheid en authentiek gedrag staan daarbij voorop. Duidelijk hebben wanneer je client haar drama wegslikt, klein maakt of juist opblaast en aandikt. Hierin het onderscheid kunnen zien. Dat is de grondhouding van een goede therapeut.

verwante artikelen

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *